Dierbaren,
ZEER BELANGRIJK !
Waarschuwing aan de gelovigen
In België én in Nederland geldt een opt-out-systeem (veronderstelde toestemming). Dat betekent dat je automatisch als potentiële orgaandonor wordt beschouwd, tenzij je je expliciet verzet. Bij een zwaar ongeval of plotseling overlijden, ook in geval van hersendood, kunnen je organen en weefsels worden weggenomen zonder dat je daar vooraf persoonlijk toestemming voor hebt gegeven — tenzij je officieel als weigeraar bent geregistreerd.
Daarom is het noodzakelijk dat wie dit niet wil, zich expliciet registreert als weigeraar en zijn familie hiervan op de hoogte brengt.
Waakt over de eerbied voor het leven en het lichaam, ook in het uur van de dood.
Meer uitleg
– België: Sinds de wet van 13 juni 1986 (gewijzigd o.a. in 2006 en 2018) geldt het opt-out-systeem. Iedereen die in het bevolkingsregister is ingeschreven (of minstens 6 maanden in het vreemdelingenregister) wordt automatisch als donor beschouwd, tenzij verzet is geregistreerd. Hersendood wordt juridisch erkend als overlijden.
– Nederland: Sinds 1 juli 2020 geldt de gewijzigde donorwet. Iedereen van 18 jaar en ouder staat in het Donorregister. Wie geen actieve keuze maakt, komt te staan met “geen bezwaar tegen orgaandonatie”. Dit komt in de praktijk neer op donor zijn. Hersendood wordt erkend volgens het Hersendoodprotocol van de Gezondheidsraad (volledig en onherstelbaar verlies van hersenfuncties, inclusief hersenstam).
Je hebt in beide landen het recht én de mogelijkheid om je volledig te verzetten. Dit moet expliciet geregistreerd worden.
Orgaandonatie kan moreel toegestaan zijn als ze volledig vrijwillig is en geen directe doding inhoudt. Er bestaan echter ernstige morele vragen rond het begrip “hersendood” en de praktijk van orgaanname.
Klinische dood versus hersendood
De officiële wetgeving in België en Nederland beschouwt hersendood (of cerebrale dood) als echte dood.
Toch circuleert bij een vastgestelde hersendood vaak het bloed nog door het lichaam (via beademing en medicatie). Volgens de klassieke opvatting is de echte dood (scheiding van ziel en lichaam) pas ingetreden wanneer het hart definitief stilstaat en het bloed stolt in de aderen.
“Hersendood” is een criterium dat vooral wordt gebruikt om orgaanuitname mogelijk te maken terwijl de organen nog vitaal en bruikbaar zijn. Dit verhoogt de slaagkans van transplantaties aanzienlijk. In de praktijk wordt het lichaam dus nog in een levende toestand gehouden, maar wettelijk als dood beschouwd om vitale organen te kunnen verwijderen.
We hebben het hier uitsluitend over vitale organen (hart, beide nieren, lever, longen, etc.).
Donatie van niet-vitale organen (één nier, een deel van de lever, huid, hoornvliezen, etc.) kan een daad van grote naastenliefde zijn.
Donatie van vitale organen die men nodig heeft om te leven, wordt door sommigen gezien als moreel problematisch (zelfmoord van de donor en moord door de chirurg).
Vul daarom tijdig je verzet in (via mijngezondheid.be in België of donorregister.nl in Nederland) om te voorkomen dat u tegen uw wil handelt of laat handelen.
Ja, je kunt je in beide landen effectief en juridisch verzetten tegen orgaandonatie. Dit is noodzakelijk als je dit niet wilt wegens morele of geloofsovertuigingen.
Concrete manieren om te weigeren
In België:
- Officiële registratie (sterk aanbevolen)
Ga naar de dienst bevolking van je gemeente of regel het online via mijngezondheid.be.
Kies expliciet voor “verzet tegen orgaandonatie”. Dit wordt opgenomen in het nationale register.
- Schriftelijke verklaring (aanvullend)
Stel een document op: “Ik weiger elke orgaandonatie in alle omstandigheden.” Onderteken, dateer en bewaar het bij je identiteitsdocumenten.
- Familie verwittigen (zeer belangrijk)
Zeg duidelijk: “Ik wil geen orgaandonatie.” Artsen raadplegen vaak de familie.
- Fysieke kaart (optioneel)
Draag een kaartje in je portefeuille: “Geen orgaandonatie”.
In Nederland:
- Officiële registratie in het Donorregister (sterk aanbevolen)
Ga naar www.donorregister.nl en log in met je DigiD.
Of vraag een papieren donorformulier aan via de website, gemeente, bibliotheek of via 0900-821 21 66.
Kies expliciet: “Nee, ik wil geen donor worden.” (volledige weigering) of laat je partner/familie beslissen.
Je registratie is bindend en zichtbaar voor artsen. Je kunt altijd wijzigen.
- Schriftelijke verklaring (aanvullend)
Stel een document op: “Ik weiger elke orgaandonatie in alle omstandigheden.” Onderteken, dateer en bewaar het bij je identiteitsdocumenten.
- Familie verwittigen (zeer belangrijk)
Zeg duidelijk tegen familie en naasten: “Ik wil geen orgaandonatie.” Nabestaanden worden vaak geraadpleegd, vooral bij “geen bezwaar”.
- Fysieke kaart (optioneel)
Draag een kaartje: “Geen orgaandonatie – zie Donorregister”.
Belangrijke praktische realiteit
– Zonder verzet word je in beide landen geacht donor te zijn (in België automatisch, in Nederland via “geen bezwaar”).
– Met officiële registratie als weigeraar moeten artsen dit respecteren.
– In Nederland hebben nabestaanden bij “geen bezwaar” vaak nog een stem.