Paul VI heeft de onfeilbaarheid niet gebruikt
tijdens het concilie Vaticaan II noch erna
Inhoudsopgave
Inleiding
- De verklaringen met betrekking tot het Tweede Vaticaans Concilie
1.1 De officiële kennisgeving van 16 november 1964
1.2 De algemene audiëntie van 12 januari 1966
1.3 De algemene audiëntie van 21 september 1966
-
- De verklaringen met betrekking tot de encycliek Humanae Vitae
Conclusie
Lijst van bronnen
Inleiding
De vraag naar de leerstellige autoriteit van de handelingen van Paulus VI blijft een cruciaal studieonderwerp voor de historische theologie. De officiële documenten en openbare verklaringen van dit pontificaat tonen een constante wil om het gebruik van de plechtige pauselijke onfeilbaarheid ex cathedra te vermijden, zowel in de handelingen van het Tweede Vaticaans Concilie als in de belangrijkste encyclieken, met name Humanae Vitae. Deze studie verzamelt en analyseert het documentaire bewijs dat deze magistriële positie vaststelt. Paulus VI heeft de onfeilbaarheid niet toegepast in deze contexten, volgens de officiële bronnen die hierna worden aangehaald.
- De verklaringen met betrekking tot het Tweede Vaticaans Concilie
1.1. De officiële kennisgeving van 16 november 1964
De Nota Explicativa Praevia, voorgelezen door de secretaris-generaal van het Concilie monseigneur Pericle Felici op 16 november 1964 en gehecht aan de Constitutie Lumen Gentium die door Paulus VI werd afgekondigd op 21 november 1964, stelt in het Latijn:
“Ratione habita mos conciliaris ac praesentis Concilii pastoralis scopi, haec Sacra Synodus solummodo ea de rebus fidei vel morum ab Ecclesia tenenda decernit, quae ut talia aperte ipse declaraverit.”
De vertaling luidt:
“Rekening houdend met het conciliaire gebruik en het pastorale doel van het huidige Concilie, definieert deze Heilige Synode als door de Kerk te houden alleen die punten betreffende geloof en zeden die zij openlijk als zodanig heeft verklaard.”
Bron: Acta Apostolicae Sedis, Volume LVII, Typographie Polyglotte Vaticane, Vaticaanstad, 1965, bladzijden 72 tot 75, Latijnse taal.
Paulus VI heeft, door de Constitutie Lumen Gentium af te kondigen samen met deze nota van de Theologische Commissie, officieel vastgelegd dat geen enkel voorstel van het Concilie als een onfeilbare definitie mocht worden beschouwd zonder een expliciete verklaring in die zin, een verklaring die nooit is geformuleerd.
1.2. De algemene audiëntie van 12 januari 1966
Tijdens de algemene audiëntie van 12 januari 1966 heeft Paulus VI zich in het Italiaans uitgedrukt over de theologische kwalificatie van het Concilie:
“Vi è chi si domanda quale sia l’autorità, la qualifica teologica, che il Concilio ha voluto attribuire ai suoi insegnamenti, sapendo che esso ha evitato di dare definizioni dogmatiche solenni, impegnanti l’infaibilità del magistero ecclesiastico. La risposta è nota a chi ricorda la dichiarazione conciliare del 6 marzo 1964, ripetuta il 16 novembre 1964: dato il carattere pastorale del Concile, esso ha evitato di pronunciare in modo straordinario dogmi dotati della nota di infaibilità.”
De vertaling luidt:
“Sommigen vragen zich af welke autoriteit, welke theologische kwalificatie het Concilie aan zijn leerstellingen wilde toekennen, wetende dat het vermeed plechtige dogmatische definities af te kondigen die de onfeilbaarheid van het kerkelijk Magisterium engageren. Het antwoord is bekend voor wie zich de conciliaire verklaring van 6 maart 1964 herinnert, herhaald op 16 november 1964: gegeven het pastorale karakter van het Concilie, heeft het vermeden om op buitengewone wijze dogma’s uit te spreken die de noot van onfeilbaarheid dragen.”
Bron: Insegnamenti di Paolo VI, Volume IV, Typographie Polyglotte Vaticane, Vaticaanstad, 1966, bladzijde 699, Italiaanse taal.
Deze toespraak bevestigt op directe en authentieke wijze, uit de mond van de paus zelf, de afwezigheid van onfeilbare definities in alle teksten van Vaticaan II.
1.3. De algemene audiëntie van 21 september 1966
Paulus VI heeft deze precisering herhaald tijdens zijn openbare audiëntie van 21 september 1966 in deze bewoordingen in het Italiaans:
“essendo che il Concilio ha evitato di dare solenni definizioni dogmatiche.”
De vertaling luidt:
“gezien het feit dat het Concilie vermeed plechtige dogmatische definities te geven.”
Bron: Insegnamenti di Paolo VI, Volume IV, Typographie Polyglotte Vaticane, Vaticaanstad, 1966, bladzijde 699, Italiaanse taal.
De herhaling van deze bewering toont een constante wil om elke interpretatie van de conciliaire decreten vanuit het perspectief van het buitengewone onfeilbare magisterium uit te sluiten.
- De verklaringen met betrekking tot de encycliek Humanae Vitae
Op 29 juli 1968, tijdens de officiële presentatie van de encycliek Humanae Vitae, heeft monseigneur Ferdinando Lambruschini, professor moraaltheologie aan de Pontificale Lateraanse Universiteit en erkend woordvoerder van de Paus, publiekelijk verklaard in het Italiaans:
“Non si tratta di una definizione infallibile, e non è una dichiarazione irreformabile. Non è un pronunciamento ex cathedra. È una dichiarazione autentica, ma non infallibile, che si inserisce nella continuità del magistero ordinario.”
De vertaling luidt:
“De encycliek presenteert geen onfeilbare definitie en is niet onherroepelijk. Het is geen ex cathedra uitspraak. Het is een authentieke verklaring, maar niet onfeilbaar, die past in de continuïteit van het gewone magisterium.”
Bron: Officiële persverslagen van het Persbureau van de Heilige Stoel, 29 juli 1968, ook geanalyseerd in Gilfredo Marengo, La nascita di un’enciclica, Libreria Editrice Vaticana, Vaticaanstad, 2018, Italiaanse taal.
De officiële presentatie van Humanae Vitae, gevalideerd door het gezag van Paulus VI, heeft expliciet vastgelegd dat de tekst niet de kenmerken droeg van een ex cathedra definitie en haar strikt binnen het kader van het niet-onfeilbare gewone magisterium hield.
Conclusie
Paulus VI heeft de plechtige pauselijke onfeilbaarheid niet gebruikt tijdens het Tweede Vaticaans Concilie noch in de encycliek Humanae Vitae. Dit past in de context van de crisis die heeft geleid tot de vacature van de Apostolische Stoel vanaf de eerste publieke ketterij met Lumen Gentium, volgens de traditionele katholieke leer van vóór 1964. De gedocumenteerde feiten bevestigen deze afwezigheid van het gebruik van onfeilbaarheid in de onderzochte gevallen.
Lijst van bronnen
Acta Apostolicae Sedis, Volume LVII, Typographie Polyglotte Vaticane, Vaticaanstad, 1965, Latijnse taal.
Insegnamenti di Paolo VI, Volume IV, Typographie Polyglotte Vaticane, Vaticaanstad, 1966, Italiaanse taal.
Gilfredo Marengo, La nascita di un’enciclica, Libreria Editrice Vaticana, Vaticaanstad, 2018, Italiaanse taal.
Officiële persverslagen van het Persbureau van de Heilige Stoel, 29 juli 1968.
Deze bronnen komen rechtstreeks uit de officiële publicaties van het Vaticaan uit die periode.